مالیات بر ارزش افزودهٔ طلا چطور حساب میشود؟
نوشتهٔ امیرحسین قربانپور
در ایران مالیات بر ارزش افزودهٔ طلای نو روی ارزش خودِ طلا بسته نمیشود؛ فقط روی اجرت ساخت و سود فروشنده. تفاوت این دو روش در یک فاکتور ساده میتواند میلیونها تومان باشد.
بیشترِ سوءتفاهمها سرِ فاکتور طلا از یک نکته آب میخورد: مالیات بر ارزش افزوده روی ارزش خودِ طلا بسته نمیشود. مالیات فقط روی اجرت ساخت و سود فروشنده حساب میشود.
چهار جزءِ قیمت یک مصنوع طلا
هر فاکتور طلای نو از چهار تکه ساخته میشود:
- ارزش طلا — وزن ضربدر نرخ روزِ هر گرم طلای همان عیار
- اجرت ساخت — درصدی از ارزش طلا که به کارگاه سازنده تعلق دارد
- سود فروشنده — درصدی که مغازهدار روی مجموع ارزش طلا و اجرت میگذارد
- مالیات بر ارزش افزوده — روی مجموع اجرت و سود
یک مثال با عدد
فرض کنید یک دستبند ۵ گرمی میخرید و نرخ روزِ هر گرم طلای ۱۸ عیار ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است. اجرت ۱۰ درصد، سود فروشنده ۷ درصد و نرخ مالیات ۱۰ درصد باشد:
- ارزش طلا: ۵ × ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
- اجرت: ۱۰٪ از ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان
- سود فروشنده: ۷٪ از ۲۷٬۵۰۰٬۰۰۰ = ۱٬۹۲۵٬۰۰۰ تومان
- مالیات: ۱۰٪ از (اجرت + سود) یعنی ۱۰٪ از ۴٬۴۲۵٬۰۰۰ = ۴۴۲٬۵۰۰ تومان
مبلغ نهایی: ۲۹٬۸۶۷٬۵۰۰ تومان.
حالا همان فاکتور را با روشِ غلط حساب کنید، یعنی ۱۰ درصد روی کلِ مبلغ: مالیات از ۴۴۲ هزار تومان به حدود ۲٬۹۴۳٬۰۰۰ تومان میپرد. اختلاف حدود دو و نیم میلیون تومان است — روی یک دستبند ۵ گرمی.
چرا قانون اینطور نوشته شده است
منطقِ مالیات بر ارزش افزوده این است که روی ارزشِ افزودهشده بسته شود، نه روی کالایی که فقط دستبهدست میشود. طلای خام سرمایه است و در هر معامله ارزشی به آن اضافه نمیشود؛ چیزی که اضافه میشود کارِ ساخت و خدمتِ فروشنده است. به همین دلیل مالیات هم روی همان دو بسته میشود.
طلای دستدوم و آبشده
- طلای دستدوم (کارکرده) معمولاً اجرت ندارد یا اجرتش بسیار کمتر است، پس پایهٔ مالیات هم کوچکتر میشود.
- آبشده و شمش اصولاً معاملهٔ سرمایهایاند و اجرت ساخت ندارند.
چهچیزی را در فاکتور بررسی کنید
- ارزش طلا، اجرت، سود و مالیات باید جدا از هم نوشته شده باشند.
- درصدِ مالیات باید روی جمعِ اجرت و سود اعمال شده باشد، نه روی مبلغ کل.
- نرخ روزِ استفادهشده باید همان نرخِ لحظهٔ خرید باشد.
برای محاسبهٔ سریع میتوانید از ماشینحساب طلای زرسا استفاده کنید؛ همین چهار جزء را جدا نشان میدهد.
نرخهای قانونی هر چند وقت یکبار تغییر میکنند. پیش از تنظیم فاکتور، نرخ روزِ مالیات را از منبع رسمی بررسی کنید.
دربارهٔ نویسنده
امیرحسین قربانپور — بنیانگذار زرسا
۸ سال سابقه در فروش طلا و زیورآلات و ۵ سال فعالیت در بازار آبشده و سکه؛ بنیانگذار برندهای امیرگلد، زرسا و پله آهنی.