کارمزد طلای آبشده چقدر است؟ اجرت، مالیات و اختلاف خرید و فروش
نوشتهٔ امیرحسین قربان‌پور
پاسخِ کوتاه: طلای آبشده اجرت ندارد و از مالیات بر ارزش افزوده هم معاف است. هزینه‌اش دو چیز است: اختلافِ قیمتِ خرید و فروش و کارمزدِ مغازه. وقتی از مغازه آبشده می‌خرید، کارمزد عرفاً بین نیم تا ۲ درصد است (برای وزن‌های خیلی کم تا ۳ درصد)، و وقتی به مغازه می‌فروشید حدودِ نیم درصد.
خیلی‌ها فکر می‌کنند چون طلای آبشده اجرت ندارد، خرید و فروشش هم هزینه‌ای ندارد. اجرت ندارد، اما بی‌هزینه هم نیست. در این نوشته از نگاهِ کسی که هر روز آبشده معامله می‌کند توضیح می‌دهیم کارمزد دقیقاً چقدر است، اختلافِ قیمتِ خرید و فروش از کجا می‌آید، تکلیفِ مالیات چیست، و اگر امروز بخرید و فردا بفروشید در عمل چقدر خرج کرده‌اید.
کارمزد طلای آب شده چقدر است؟
کارمزدِ آبشده عددِ رسمی و نوشته‌شده‌ای ندارد؛ عرفِ بازار است و هر مغازه خودش تعیین می‌کند. آنچه در عمل رایج است:
- وقتی مشتریِ عادی از مغازه آبشده می‌خرد: معمولاً بین ۰٫۵ تا ۲ درصد کارمزد گرفته می‌شود.
- برای وزن‌های خیلی کم: کارمزد بالاتر است و گاهی به ۳ درصد هم می‌رسد.
- وقتی مشتری آب‌شده‌اش را به مغازه می‌فروشد: مغازه‌دار معمولاً حدودِ نیم درصد کارمزد کم می‌کند.
پس پیش از معامله بپرسید کارمزد چند درصد است، و بخواهید همین درصد در فاکتور نوشته شود.
کارمزد طلای آب شده در بازار همکاری
در بازارِ همکاری — یعنی معامله بینِ آب‌شده‌فروش‌ها و مغازه‌دارها — کارمزد گرفته نمی‌شود. تنها هزینهٔ معامله همان اختلافِ قیمتِ خرید و فروش است. کارمزد فقط در معامله با مشتریِ عادی گرفته می‌شود.
اختلاف قیمت خرید و فروش طلای آب شده
هر مغازه دو قیمت دارد: قیمتی که به آن می‌فروشد و قیمتی که به آن می‌خرد. فاصلهٔ این دو، هزینه‌ای است که حتی بدونِ کارمزد هم می‌پردازید. خیلی از مغازه‌ها هر دو قیمت را روی یک تابلو نرخ طلا نشان می‌دهند؛ اگر نرخ جلوی چشمتان نیست، هر دو را بپرسید.
برای مغازه‌دارها این اختلاف معمولاً بینِ ۱۰۰ هزار تا ۳۰۰ هزار تومان در هر مثقال است (مظنه بر پایهٔ مثقال اعلام می‌شود؛ مظنه طلا چیست).
چه چیزی این فاصله را بیشتر می‌کند؟ هیجانِ بازار. وقتی خبری بازار را ملتهب می‌کند و قیمت لحظه‌به‌لحظه تند بالا و پایین می‌رود، آب‌شده‌فروش ناچار است فاصلهٔ خرید و فروش را بیشتر کند تا اگر قیمت پیش از بستنِ معامله تغییر کرد، ضرر نکند. در روزهای آرام، این فاصله کمتر است.
روزِ تسویه هم روی قیمت اثر دارد؛ «نقد حاضر» و «نقد فردا» قیمتِ یکسانی ندارند (آبشده نقدی چیست؟).
خرید طلای آب شده بدون کارمزد ممکن است؟
بعضی پلتفرم‌های آنلاین می‌نویسند «بدونِ کارمزد». ولی «بدونِ کارمزد» لزوماً یعنی «بدونِ هزینه» نیست:
- اختلافِ خرید و فروش در هر حال وجود دارد؛ اگر کارمزد صفر باشد، معمولاً هزینه در همین اختلاف است.
- در بعضی پلتفرم‌ها، اگر بخواهید موجودیِ کیف پول را به‌صورتِ طلای فیزیکی تحویل بگیرید، هزینهٔ جداگانه گرفته می‌شود و گاهی حداقلِ وزن هم دارد.
پس پیش از خرید، همهٔ هزینه‌ها را بپرسید: کارمزدِ خرید، کارمزدِ فروش، اختلافِ قیمت و هزینهٔ تحویلِ فیزیکی. ملاک جمعِ این‌هاست، نه عددی که در تبلیغ آمده. (دربارهٔ امنیتِ خریدِ آنلاین، معاملات آنلاین طلا: امن است؟ قانونی است؟ را ببینید.)
طلای آب شده اجرت دارد؟
نه. اجرت دستمزدِ ساختِ زیورآلات است و آبشده چیزی نیست که ساخته شده باشد. یکی از دلیل‌هایی که خیلی‌ها برای پس‌انداز آبشده را به زیورآلات ترجیح می‌دهند همین است: اجرتِ زیورآلات موقعِ فروش به شما برنمی‌گردد.
طلای آب شده مالیات دارد؟
- برای خریدار: خریدِ آبشده برای مشتری مالیات ندارد.
- مالیات بر ارزش افزوده: از دی‌ماهِ ۱۴۰۰، اصلِ ارزشِ طلا، از جمله آبشده و شمش، از این مالیات معاف است. مالیات بر ارزش افزوده فقط به اجرت، سودِ فروشنده و حق‌العمل تعلق می‌گیرد، و چون آبشده اجرت ندارد، در عمل فقط سود یا کارمزدِ فروشنده ممکن است مشمول شود. (جزئیاتِ محاسبه در مالیات بر ارزش افزودهٔ طلا.)
- برای مغازه‌دار: فروشندهٔ آبشده مالیات بر درآمد می‌دهد که روی سودش حساب می‌شود، نه روی اصلِ طلا. طلافروش‌ها همچنین باید معاملاتشان را در سامانهٔ مؤدیان ثبت کنند.
نرخ‌ها و آستانه‌های مالیاتی ممکن است هر سال عوض شوند؛ عددِ دقیقِ امسال را از اطلاعیه‌های سازمانِ امورِ مالیاتی یا از حسابدارِ خودتان بپرسید.
مثال: ۱۰ گرم آبشده بخرید و همان روز بفروشید
فرض کنید مظنه حدودِ ۱۱۵ میلیون تومان است و مغازه با اختلافِ ۲۰۰ هزار تومان در مثقال، با مظنهٔ ۱۱۵٬۱۰۰٬۰۰۰ می‌فروشد و با مظنهٔ ۱۱۴٬۹۰۰٬۰۰۰ می‌خرد. قیمتِ هر گرم هم از تقسیمِ مظنه بر ۴٫۳۳۱۸ به‌دست می‌آید.
خرید ۱۰ گرم (وزنِ معادلِ ۷۵۰) از مغازه:
- ارزش: ۱۰ × (۱۱۵٬۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۴٫۳۳۱۸) ≈ ۲۶۵٬۷۰۹٬۰۰۰ تومان
- کارمزدِ ۱ درصد: ≈ ۲٬۶۵۷٬۰۰۰ تومان
- جمعِ پرداختی: ≈ ۲۶۸٬۳۶۶٬۰۰۰ تومان
فروشِ همان ۱۰ گرم به مغازه در همان روز:
- ارزش: ۱۰ × (۱۱۴٬۹۰۰٬۰۰۰ ÷ ۴٫۳۳۱۸) ≈ ۲۶۵٬۲۴۸٬۰۰۰ تومان
- کارمزدِ نیم درصد: ≈ ۱٬۳۲۶٬۰۰۰ تومان
- دریافتی: ≈ ۲۶۳٬۹۲۱٬۰۰۰ تومان
هزینهٔ رفت و برگشت: ≈ ۴٬۴۴۵٬۰۰۰ تومان، یعنی حدودِ ۱٫۷ درصد. از این مبلغ فقط حدودِ ۴۶۲ هزار تومان مالِ اختلافِ خرید و فروش است و بقیه کارمزد.
نتیجه: برای اینکه با فروشِ آبشده ضرر نکنید، قیمت باید دستِ‌کم به همین اندازه بالا رفته باشد؛ در این مثال حدودِ ۱٫۷ درصد. به همین دلیل آبشده برای خرید و فروشِ کوتاه‌مدت مناسب نیست و جایش در پس‌انداز است.
فاکتور خرید طلای آب شده چه چیزهایی دارد؟
وقتی از مغازه آبشده می‌خرید، حتماً فاکتورِ رسمی بگیرید و نگهش دارید، چون موقعِ فروش باید همین فاکتور را ارائه کنید. فاکتورِ کامل این‌ها را دارد:
- نامِ آزمایشگاهی که عیار را سنجیده
- شمارهٔ انگ (همان عددِ حک‌شده روی قطعه و پاکت؛ پاکتِ قدیمیِ طلای آبشده یعنی چه؟)
- وزنِ روی ترازو
- عیار و وزنِ تبدیل‌شده به ۷۵۰ (عیار طلای آبشده چقدر است؟)
- مبلغِ خرید
- درصدِ کارمزد
اگر هر کدام از این‌ها در فاکتور نیامده، همان موقع بخواهید اضافه‌اش کنند.
طلای آب شده ضرر دارد؟
طلای آبشده هم مثلِ هر سرمایه‌گذاریِ دیگری ریسک دارد. قیمتش همراهِ بازار بالا و پایین می‌رود و ممکن است مدتی بعد از خرید، پایین‌تر از قیمتی باشد که خریده‌اید.
اما ضررِ واقعی بیشتر سراغِ کسی می‌آید که آبشده را برای مدتِ کوتاه می‌خرد. همان‌طور که در مثالِ بالا دیدید، هر بار خرید و فروش بین یک تا دو درصد هزینه دارد؛ پس اگر چند روز بعد بفروشید و قیمت تکان نخورده باشد، همین هزینه از جیبتان رفته است.
برای کسی که آبشده را به‌قصدِ پس‌انداز و برای مدتِ طولانی نگه می‌دارد، ماجرا فرق می‌کند. در اقتصادِ تورمیِ ایران، پولِ نقد سال‌به‌سال قدرتِ خریدش را از دست می‌دهد و طلا در این سال‌ها همان چیزی بوده که ارزشِ پس‌انداز را نگه داشته است. البته این تجربهٔ گذشته است، نه قولی برای آینده.
بخشی از ضررها هم اصلاً ربطی به بازار ندارد و با کمی دقت پیش نمی‌آید:
- خریدِ آب‌شدهٔ کم‌عیار یا تقلبی: از جای معتبر بخرید و انگ را استعلام کنید.
- خریدِ بدونِ فاکتور: موقعِ فروش، اولین چیزی که از شما می‌خواهند فاکتورِ خرید است.
- فروشِ هیجانی: بیشترِ ضررهایی که در بازار می‌بینیم از فروختن در لحظهٔ افتِ قیمت است، نه از خودِ بازار.
اگر قصدِ فروش دارید، طلای آبشده را چطور بفروشیم؟ را هم ببینید.
این مطلب اطلاع‌رسانی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست.
سود فروش طلای آبشده؛ موقعِ فروش چقدر کم می‌شود؟
وقتی آب‌شده‌تان را به مغازه می‌فروشید، دو چیز از قیمتِ روز کم می‌شود. اول اینکه مغازه با قیمتِ «خرید»ِ خودش از شما می‌خرد که پایین‌تر از قیمتی است که به دیگران می‌فروشد. دوم اینکه معمولاً حدودِ نیم درصد هم کارمزد کم می‌کند. سودی که مغازه از خرید و فروشِ آبشده می‌برد همین دو است، نه اجرت.
سودِ خودِ شما هم فقط وقتی واقعی است که قیمتِ روزِ فروش، از قیمتی که خریده‌اید به‌اضافهٔ این دو هزینه بیشتر شده باشد. اگر قیمت در این فاصله تکان نخورده باشد، فروش با کمی ضرر تمام می‌شود.
پرسش‌های متداول
کارمزد طلای آب شده چند درصد است؟
عددِ رسمی ندارد و عرفِ بازار است. وقتی از مغازه می‌خرید معمولاً بین نیم تا ۲ درصد (برای وزن‌های خیلی کم تا ۳ درصد)، و وقتی به مغازه می‌فروشید حدودِ نیم درصد.
کارمزد طلای آب شده در طلافروشی با بازار فرق دارد؟
بله. بینِ همکاران در بازار کارمزدی گرفته نمی‌شود و فقط اختلافِ خرید و فروش هست؛ کارمزد مخصوصِ معامله با مشتریِ عادی است.
آیا طلای آب شده اجرت دارد؟
نه. اجرت دستمزدِ ساختِ زیورآلات است و آبشده ساخته نشده که اجرت داشته باشد.
آیا خرید طلای آب شده مالیات دارد؟
برای خریدار نه. اصلِ ارزشِ طلا از مالیات بر ارزش افزوده معاف است؛ فقط سود یا کارمزدِ فروشنده ممکن است مشمول شود، و مغازه‌دار هم بابتِ سودش مالیات بر درآمد می‌دهد.
اختلاف قیمت خرید و فروش آبشده چقدر است؟
برای مغازه‌دارها معمولاً بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان در هر مثقال؛ در روزهای پرنوسان بیشتر می‌شود.
اگر امروز آبشده بخرم و فردا بفروشم ضرر می‌کنم؟
اگر قیمت تغییر نکرده باشد، بله؛ به اندازهٔ کارمزدها و اختلافِ خرید و فروش، که در مثالِ ۱۰ گرمیِ بالا حدودِ ۱٫۷ درصد شد.
دربارهٔ نویسنده
امیرحسین قربان‌پور — بنیان‌گذار زرسا
۸ سال سابقه در فروش طلا و زیورآلات و ۵ سال فعالیت در بازار آبشده و سکه؛ بنیان‌گذار برندهای امیرگلد، زرسا و پله آهنی.