سوت، گرم، مثقال و اونس: واحدهای وزن طلا به زبان ساده
نوشتهٔ امیرحسین قربانپور
هر گرم ۱۰۰۰ سوت است، هر مثقال ۴٫۶۰۸ گرم و هر اونس ۳۱٫۱۰ گرم. ندانستن همین سه عدد، بیشترین اشتباه محاسباتی در خرید طلاست.
در بازار طلای ایران چهار واحد وزن کنار هم استفاده میشوند و هرکدام جای خودش را دارد. اگر واحدها را اشتباه بگیرید، عددی که به دست میآورید میتواند چند برابر یا چند دهم واقعیت باشد.
گرم
رایجترین واحد در خرید و فروش زیورآلات. وزن هر مصنوع با ترازوی دقیق بر حسب گرم سنجیده میشود و قیمت هم معمولاً «هر گرم چند» بیان میشود.
سوت
هر گرم برابر ۱۰۰۰ سوت است. یعنی سوت، یک هزارمِ گرم.
این واحد در ظاهر بیاهمیت به نظر میرسد، ولی وقتی قیمت هر گرم چند ده میلیون تومان است، هر سوت دهها هزار تومان میارزد. به همین دلیل ترازوهای طلافروشی تا سه رقم اعشار وزن میکنند و در فاکتور هم وزن با همان دقت نوشته میشود.
- ۰٫۵ گرم = ۵۰۰ سوت
- ۱٫۲۵۰ گرم = ۱۲۵۰ سوت (یعنی یک گرم و ۲۵۰ سوت)
وقتی فروشنده میگوید «۳ گرم و ۲۰۰ سوت»، منظورش ۳٫۲۰۰ گرم است.
مثقال
واحد سنتی ایرانی و مبنای معاملات آبشده و همکاری. هر مثقال برابر ۴٫۶۰۸ گرم است.
قیمت آبشده در بازار ایران با مثقال اعلام میشود، نه با گرم. اصطلاح «مظنه» هم دقیقاً به همین اشاره دارد: قیمت یک مثقال طلای آبشده.
برای تبدیل:
- قیمت هر گرم آبشده = قیمت هر مثقال ÷ ۴٫۶۰۸
- قیمت هر مثقال = قیمت هر گرم × ۴٫۶۰۸
⚠️ برای رسیدن به قیمت گرم طلای ۱۸ عیار از مظنه، ضریب فرق میکند: مظنه ÷ ۴٫۳۳۱۸. دلیلش این است که آبشده عیار ۷۰۵ دارد و طلای ۱۸ عیار عیار ۷۵۰ — یعنی ۴٫۶۰۸ × (۷۰۵ ÷ ۷۵۰) = ۴٫۳۳۱۸. جزئیاتش در مظنه طلا چیست.
اونس
واحد بینالمللی طلا. منظور اونس تروا است که برابر ۳۱٫۱۰۳۵ گرم است — با اونس معمولی (۲۸٫۳۵ گرم) که برای وزن اجسام به کار میرود فرق دارد و اشتباه گرفتنشان خطای رایجی است.
قیمت جهانی طلا همیشه بر حسب دلار در هر اونس اعلام میشود و پایهٔ محاسبهٔ قیمت داخلی است.
قیراط
قیراط دو معنای کاملاً متفاوت دارد و همین باعث سردرگمی میشود:
- قیراط بهعنوان عیار — ۲۴ قیراط یعنی طلای خالص، ۱۸ قیراط یعنی ۷۵ درصد خالص. این همان «عیار» است.
- قیراط بهعنوان وزن — واحد وزن سنگهای قیمتی، برابر ۰٫۲ گرم. الماس یک قیراطی یعنی ۰٫۲ گرم.
پس «طلای ۱۸ قیراط» دربارهٔ خلوص است و «الماس ۲ قیراط» دربارهٔ وزن.
جدول تبدیل سریع
- ۱ گرم = ۱۰۰۰ سوت
- ۱ مثقال = ۴٫۶۰۸ گرم = ۴۶۰۸ سوت
- ۱ اونس تروا = ۳۱٫۱۰۳۵ گرم ≈ ۶٫۷۵ مثقال
- ۱ قیراط (وزن سنگ) = ۰٫۲ گرم
چرا این عددها در فاکتور مهماند؟
فرض کنید مغازهدار قیمت را با مثقال به شما میگوید ولی وزن مصنوع با گرم است. اگر تبدیل را اشتباه انجام دهید — مثلاً مثقال را ۵ گرم فرض کنید بهجای ۴٫۶۰۸ — روی یک معاملهٔ ۱۰۰ میلیونی حدود ۸ درصد خطا میکنید.
برای همین در محاسبه همیشه:
- اول مشخص کنید عدد اعلامشده مربوط به کدام واحد است
- وزن و قیمت را به یک واحد مشترک تبدیل کنید
- بعد ضرب کنید
میتوانید این کار را با ماشینحساب طلای زرسا انجام دهید. و اگر قطعه دستدوم یا شکسته است، محاسبه قیمت طلای دست دوم و شکسته کسرِ اجرت و سود را هم در نظر میگیرد.
پرسشهای متداول
هر مثقال دقیقاً چند گرم است؟ ۴٫۶۰۸ گرم. بعضی منابع ۴٫۶۰۸۳ مینویسند که همان عدد با دقت بیشتر است.
چرا قیمت آبشده با مثقال اعلام میشود؟ سنت بازار همکاری ایران است و مبنای اعلام مظنه هم همین واحد است.
سوت در فاکتور چطور نوشته میشود؟ معمولاً بهصورت اعشار گرم؛ «۲٫۳۵۰ گرم» یعنی ۲ گرم و ۳۵۰ سوت.
دربارهٔ نویسنده
امیرحسین قربانپور — بنیانگذار زرسا
۸ سال سابقه در فروش طلا و زیورآلات و ۵ سال فعالیت در بازار آبشده و سکه؛ بنیانگذار برندهای امیرگلد، زرسا و پله آهنی.