طلای ۱۸ عیار چیست؟ از عیار و خلوص تا قیمتگذاری
نوشتهٔ امیرحسین قربانپور
طلای ۱۸ عیار یعنی ۷۵ درصد طلای خالص و ۲۵ درصد فلز دیگر. همین یک عدد تعیین میکند چقدر پول میدهید و طلایتان موقع فروش چقدر میارزد.
اگر در ایران طلا خریده باشید، تقریباً حتماً طلای ۱۸ عیار خریدهاید. عیار یعنی نسبت طلای خالص به وزن کل قطعه — و ۱۸ عیار یعنی از هر ۱۰۰۰ واحد وزن، ۷۵۰ واحدش طلای خالص است.
چرا طلا را خالص نمیفروشند؟
طلای خالص بیش از حد نرم است. انگشتری از طلای ۲۴ عیار با فشار انگشت تغییر شکل میدهد و نگین از جای خود در میآید. به همین دلیل طلا را با فلزهای دیگر — معمولاً مس و نقره — ترکیب میکنند تا هم مقاوم شود و هم بتوان رویش کار کرد.
این ترکیب علاوه بر استحکام، رنگ را هم تعیین میکند: مسِ بیشتر رنگ را به سرخی میبرد و نقرهٔ بیشتر آن را روشنتر میکند.
جدول عیارهای رایج
- ۲۴ عیار (۹۹۹) — طلای خالص. در ایران بیشتر به شکل شمش و برای سرمایهگذاری خرید و فروش میشود، نه زیورآلات.
- ۲۱ عیار (۸۷۵) — در کشورهای عربی رایج است و گاهی در ایران هم دیده میشود.
- ۱۸ عیار (۷۵۰) — استاندارد زیورآلات در ایران. بیشترین حجم معامله همین است.
- ۱۴ عیار (۵۸۵) — در بازارهای اروپایی و آمریکایی رایجتر است.
عدد داخل پرانتز همان چیزی است که روی خودِ مصنوع مهر میشود. اگر روی طلایی «۷۵۰» دیدید، یعنی ۱۸ عیار.
قیمت طلای ۱۸ عیار چطور تعیین میشود؟
قیمت گرم طلای ۱۸ عیار یک عدد دلبخواه نیست؛ از یک زنجیره میآید:
- اونس جهانی طلا — قیمت هر اونس تروا (۳۱٫۱۰ گرم) طلای خالص به دلار در بازار جهانی
- نرخ ارز — همان قیمت جهانی با نرخ روز به ریال تبدیل میشود
- عیار — چون طلای ۱۸ عیار ۷۵ درصد خالص است، قیمتش نسبت به طلای خالص کمتر است
- عرضه و تقاضای داخلی — فشار خرید در بازار ایران میتواند قیمت را از فرمول خالص جدا کند
به همین دلیل است که گاهی اونس جهانی ثابت است ولی قیمت طلا در ایران بالا میرود: عاملِ متغیر، نرخ ارز یا تقاضای داخلی بوده است.
اگر میخواهید بدانید طلای ۱۸ عیارِ کارکردهٔ خودتان امروز چقدر میارزد، محاسبه قیمت طلای دست دوم و شکسته همین زنجیره را با وزن و عیارِ قطعهٔ شما حساب میکند.
تفاوت قیمت گرم ۱۸ عیار با قیمتی که در مغازه میپردازید
این جایی است که بیشترین سوءتفاهم پیش میآید. «قیمت گرم طلای ۱۸ عیار» که در سایتها میبینید، فقط ارزش خودِ طلاست. آنچه در فاکتور میپردازید سه چیز دیگر هم دارد:
- اجرت ساخت — دستمزد کارگاه سازنده
- سود فروشنده — درصدی که مغازهدار میگذارد
- مالیات بر ارزش افزوده — که در ایران فقط روی اجرت و سود بسته میشود، نه روی ارزش طلا
پس اگر گرم ۱۸ عیار را ۱۰ میلیون تومان دیدید و برای یک دستبند ۵ گرمی بیشتر از ۵۰ میلیون پرداختید، لزوماً کلاه سرتان نرفته — تفاوت همان سه مورد بالاست. توضیح کاملش را در مقالهٔ مالیات طلا بخوانید، و برای محاسبهٔ دقیق از ماشینحساب طلا استفاده کنید.
چطور مطمئن شویم واقعاً ۱۸ عیار است؟
- مهر و انگ — مصنوع استاندارد، مهر عیار (۷۵۰) و کد سازنده دارد.
- فاکتور رسمی — عیار و وزن باید در فاکتور نوشته شده باشد.
- ریگیری — برای مبالغ بزرگ یا قطعهٔ بدون شناسنامه، تنها راه قطعی، آزمایشگاه است. فهرست آزمایشگاههای ریگیری
پرسشهای متداول
طلای ۱۸ عیار بهتر است یا ۲۴ عیار؟ برای زیورآلات، ۱۸ عیار؛ چون ۲۴ عیار نرمتر از آن است که دوام بیاورد. برای سرمایهگذاری، طلای خالص یا شمش منطقیتر است چون اجرت ندارد.
چرا طلای ۱۸ عیار در مغازههای مختلف قیمت متفاوتی دارد؟ ارزش طلا در همهجا یکی است؛ اجرت و سود فروشنده فرق میکند.
آیا رنگ طلا به عیارش ربط دارد؟ نه مستقیم. طلای سفید، رزگلد و زرد میتوانند همه ۱۸ عیار باشند؛ رنگ از فلزهای همراه میآید.
طلای آبشده چند عیار است؟ عیار ثابتی ندارد و به قطعاتی که ذوب شدهاند بستگی دارد. عیار واقعیاش را آزمایشگاه ریگیری مشخص میکند.
دربارهٔ نویسنده
امیرحسین قربانپور — بنیانگذار زرسا
۸ سال سابقه در فروش طلا و زیورآلات و ۵ سال فعالیت در بازار آبشده و سکه؛ بنیانگذار برندهای امیرگلد، زرسا و پله آهنی.